İKTİSAT OKULLARI

purp.gif (1116 bytes)

socrates.gif (26453 bytes)
MERKANTİLİZM

ÖNCESİ

DÖNEM

Letter.gif (332 bytes)

Sokrates

Bu dönem en eski çağlardan 18. yüzyılın başlarına kadar geçen dönemde iktisadi düşüncenin gelişimini içermektedir. Tevrat, İncil, Kur'an gibi kutsal kitaplarda; Ariston ve Eflatun gibi eski Yunan felsefesinin kurucularının, Thomas Aquinas gibi Ortaçağ skolastik düşüncesinin öcülerinin eserlerinde iktisadi konulara ilişkin görüş ve öneriler bulmak mümkündür. Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

Quesnay.gif (113567 bytes)

MERKANTİLİZM

ve

FİZYOKRATİZM

Letter.gif (332 bytes)

Francois   Quesnay

Merkantilizm, 1450-1750 yılları arasında yani Ortaçağ ve Fizyokrasi arasındaki dönemde gelişen iktisadi düşüncenin bütünüdür. J.B.Colbert, Richard Cantillion gibi merkantilist düşünürlerden sonra fizyokratlar ekonomik olaylara ve ekonomik düzene farklı açıdan bakmışlardır.   F. Quesnay, R.J.Turgot gibi fizyokratlar ve daha sonra John Locke ve David Hume gibi doğal düzen filozofları liberal düşüncenin de öncüleri olmuşlardır.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

smith.gif (20517 bytes)

KLASİK

İKTİSAT

OKULU

Letter.gif (332 bytes)

Adam Smith

Klasik iktisat okulu'nun başlangıcı olarak  Adam Smith'in 1776 tarihinde yayınlanan Milletlerin Zenginliği adlı eserini göstermek doğru kabul edilebilir.  David Ricardo, Jean B. Say, John Stuart Mill,  Jeremy Bentham, Thomas Malthus gibi filozoflar modern iktisat biliminin temellerine ilk harçları koyan kişiler olmuşlardır. Klasik iktisatçılar genel olarak devletin ekonomiye müdahelerinin sınırlı olması gerektiğini savunmuşlardır.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

schumpeter.gif (15018 bytes)

NEO-KLASİK

İKTİSAT

OKULU

Letter.gif (332 bytes)

 

Joseph Schumpeter

Neo-klasik iktisat okulu  liberal perspektiften klasik iktisat okulunu eleştiren ve aynı zamanda bu okula katkıda bulunan iktisatçıları ve bu iktisatçıların oluşturduğu ekolleri kapsar. Başlıca neo-klasik iktisat okulları arasında Lozan okulu, Cambridge Okulu, İsveç okulu sayılabilir. Avusturya okulunun ilk temsilcilerini de neo-klasik iktisat okuluna dahil etmek mümkündür.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

friedrich-wieser.jpg (8409 bytes)

AVUSTURYA

İKTİSAT

OKULU

Letter.gif (332 bytes)

Friedrich von Wieser

Klasik iktisadi düşünceye katkıda ve eleştiride bulunan okullardan birisi Avusturya İktisat Okulu olmuştur.  Carl Menger, Friedrich Wieser ve Eugen Bohm Bawerk gibi iktisatçılar bu okulun kurucuları olarak kabul edilirler. Avusturya iktisat okulu iktisat bilimine "marjinal fayda" analizini getirerek malın miktarı arttıkça marjinal faydasının azaldığı görüşünü savunmuşlardır. Avusturya okulu mensupları serbest piyasa ekonomisinin önde gelen savunucaları arasında yeralmaktadır.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

keynes.gif (5238 bytes)

KEYNEZYEN

İKTİSAT

 

Letter.gif (332 bytes)

John Maynard Keynes

Keynezyen iktisat, 1929 Büyük Dünya Krizi'ni oluşturan depresyonun ortaya çıkardığı işsizlik ve toplam talepteki yetersizlikleri gidermek amacıyla John Maynard Keynes'in öncülüğünde geliştirilmiş bir iktisadi düşüne okuludur. Keynezyen iktisatçılar, ekonomik sürecin iradi makro-ekonomi politikaları ile düzenlenmesi gerektiğini savunurlar. Bu iktisat okulunda klasik iktisatçıların sınırlı devlet düşüncesi yerine müdahaleci devlet felsefesi hakimdir.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

friedman1.gif (14423 bytes)

CHICAGO

İKTİSAT

OKULU

Letter.gif (332 bytes)

Milton Friedman

Keynezyen iktisadi düşünceyi eleştiren akımların başında Chicago iktisat okulu gelmektedir. Bu okulun kurucusu olarak kabul edilen Milton Friedman, Friedrich A. von Hayek ile birlikte serbest piyasa ekonomisinin günümüzde en güçlü savunucularından birisi olarak kabul edilir. Chicago iktisat okulunun iktisat bilimine en önemli katkısı klasik iktisatçıların miktar teorisini yeniden gün ışığına çıkarmalarıdır. Monetarizm olarak adlandırılan iktisadi düşünce para arzı ile fiyatlar genel seviyesi arasında yakın ilişki olduğunu ve enflasyonun ana parasal genişlemeden kaynaklandığını savunmaktadır.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

eucken.gif (28387 bytes)

FREIBURG

İKTİSAT

OKULU

Letter.gif (332 bytes)

Walter Eucken

Freiburg iktisat  okulu, 1930'lu ve 1940'lı yıllarda Alman iktisatçı Walter Eucken ve hukukçu Franz Bohm'ün  öncülüğünde ortaya çıkmıştır. ORDO libarelleri olarak da adlandırılan bu okulun mensupları piyasa ekonomisinin iyi işlemesi için ekonomik düzenin hukuki çerçevesinin oluşturulması gereği üzerinde durmuşlardır. Freiburg okulunun öğretisi literatürde Ekonomik Düzen Teorisi ve Ekonomik Anayasa Hukuku olarak bilinmektedir.   Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

buchanan-james4.jpg (4345 bytes)

VIRGINIA

İKTİSAT

OKULU

Letter.gif (332 bytes)

James M. Buchanan

Amerikalı iktisatçı James M. Buchanan'ın öncülüğünde geliştiren Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat  Virgina politik iktisat okulunun öğretisi olarak bilinmektedir. Kamu tercihi, kamu ekonomisinde karar alma sürecini analiz etmektedir. Kamu tercihi iktisatçıları, tıpkı piyasa ekonomisinde olduğu gibi kamu ekonomisinde de siyasal aktörlerin rasyonel karar verdiklerini ve özel çıkarlarını maksimize etme gayreti içerisinde olduğunu savunmaktadırlar. Virginia politik iktisat okulu içerisinde ayrıca "anayasal iktisat" adı verilen bir  teori geliştirilmiştir.   Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

douglas-north.gif (15735 bytes)

KURUMSAL

İKTİSAT

Letter.gif (332 bytes)

 

Douglas North

Kurumsal iktisat, Thorstein Veblen, Wesley C. Mitchell gibi teorisyenlerin katkıları ile geliştirilmiş ve daha sonra Douglas North'ın bu alandaki çalışmaları ile Nobel ekonomi ödülü kazanmasından sonra popüler bir iktisat okulu olarak iktisadi düşünceler içerisinde yerini almıştır.  Kurumsalcılar, ekonomik gelişmede kural ve kurumların önemi üzerinde durmaktadırlar. Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

say.gif (37503 bytes)

ARZ-YÖNLÜ

İKTİSAT

Letter.gif (332 bytes)

 

Jean Babtiste Say

Ünlü klasik iktisatçılardan Jean Babtist Say'in "her arz kendi talebini yaratır" şeklinde ifade ettiği görüşü arz-yönlü iktisat okulunun temelini oluşturur. Arz-yönlü iktisat okulu her ne kadar Arthur Laffer'in ismi ile anılsa da bu okulun temelleri klasik iktisadi düşünceye dayalıdır. Laffer Etkisi (vergi oranlarındaki indirim, toplam arzı ve vergi gelirlerini arttırıcı etki doğurur) arz-yönlü iktisat okulun temel kavramlarından birisidir.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

marx1.gif (18142 bytes)

MARKSİST

İKTİSAT

Letter.gif (332 bytes)

 

Karl Marx

Önemli ölçüde Karl Marx ve Frederic Hegel'in görüşleri ortaya çıkmış olan Marksist İktisat bir toplumun gelişmesini önemli ölçüde üretim araçları ve tekniğinin belirleyeceği düşüncesini savunmuştur. Marksist İktisat öğretisinde, diyalektik felsefe, materyalist felsefe, ve praxis felsefe kavramları büyük önem taşır.  Markist iktisatçılar, kapitalist ekonomik düzeni şiddetle eleştirirler ve bunun yerine sosyalizm ve onun bir ileri aşaması olarak düşündükleri komünizmi önerirler.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

spooner.gif (8002 bytes)

LİBERTARİAN

İKTİSAT

Letter.gif (332 bytes)

Lysander Spooner

Libertarianizm, bireylerin  özgürlüklerine hiç bir şekilde müdahale bulunulmayan  özgür bir toplum yapısını savunur. Libertarianizm (anrko kapitalizm) klasik liberalizmin ve bireysel anarşizm öğretilerinin bazı ilkelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş bir felsefi düşüncedir. Lysander Spooeri David Friedman, Robert Nozick gibi libertarianlar klasik liberallerden farklı olarak minimal bir devlet oluşturulmasının önemi üzerinde dururlar.  Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

   

REFERANS KAYNAKLAR

Letter.gif (332 bytes)

İlk çağlardan günümüze tüm iktisadi düşünce okulları ile ilgili yararlı web kaynaklarına ulaşmak için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

 

 

KİTAP

 

Prof.Dr.Coşkun Can Aktan,

Yeni İktisat Okulları, Ankara: Seçkin Yayınları, 2004.

Letter.gif (332 bytes)

Klasik liberalizmin temel ilke ve politikalarını çağdaş bir yorumla yeniden gündeme getiren iktisadi düşünce okullarının başlıcaları şunlardır:

·        Virginia Politik İktisat Okulu,

·        Freiburg İktisat Okulu,

·        Arz-Yönlü İktisadi Düşünce Okulu,

·        Chicago İktisat Okulu,

·        Avusturya Okulu.

Daha fazla bilgi için lütfen yandaki zarfın üzerini tıklayınız.

purp.gif (1116 bytes)

© C.C.Aktan, 2002