HASTALIĞIN ADI: HEDİYE ALMA

 

Hastalığın Tanımı

 

Kamu görevlilerinin görev ve yetkilerini kötüye kullanmaksızın özel kişi ve kuruluşlardan çeşitli eşyalar kabul etmeleri siyasal hastalıkların çok yaygın olan türlerinden birisidir. Hediye alma , sadece vatandaş ile kamu görevlisi arasında değil, aynı zamanda kamu görevlilerinin kendi aralarında da yaygın olabilir. Örneğin; bir öğrenci velisi, çocuğunun öğretmenine bir saat, dolmakalem, kravat ya da bir gömlek hediye edebilir. Aynı şekilde, bir öğretmen görev yaptığı okulun müdürüne benzer hediyeler alabilir. Bu örnekler daha da arttırılabilir. Ancak “hediye alma” -miktarı ve değeri ne olursa olsun- devlet ahlakına uygun olmayan davranışlardan birisidir. “Hediye alma”, rüşvetten farklıdır. Rüşvette, kamu görevlisi genellikle yasa dışı hizmet ve işlemler yaparak bir menfaat elde etmektedir.

 

 

Hastalığın Yaygın Olduğu Alanlar

 

Hediye alma, hemen hemen tüm kamu kurum ve kuruluşlarında yaygınlık gösterebilmektedir. En üst devlet makamında oturan Cumhurbaşkanı, Başbakan ve bakanlardan bürokrasinin en alt kademesinde bulunan memur ve hizmetlilere kadar tüm makamlarda hediye alma sözkonusu olabilir.

 

 

 

Hastalığın Nedenleri

 

“Hediye alma”, genellikle kamu görevlisinin bir isteği ve talebi olmaksızın ortaya çıkar. Vatandaşlar, hediye verirken bir menfaat temini ya da hizmetin kolayca ve süratle görülmesi beklentisinde olabilirler. Bunun dışında bir menfaat beklentisi olmaksızın da bir hediye verilmesi sözkonusu olabilir. Örneğin, bir hasta, ameliyat sonrası doktor ve hemşirelere birer kutu çikolata hediye edebilir. Bu şüphesiz insani bir davranıştır, ancak, kamu hizmetlerine ilişkin ahlak standartlarının oluşturulmasında “hediye alma” tanımı içinde değerlendirilir.

 

 

Hastalığın Tedavisi

 

Tüm kamu görevlilerinin belirli bir tutar üzerinde hediye almaları yürürlüğe konulacak olan Devlet Ahlakı Yasası ile yasaklanmalıdır. Çeşitli gelişmiş ülkelerde bu konuda yasal düzenlemeler mevcuttur.

Kamu görevlilerinin hizmet ve işlemlerde uymaları gereken davranış kuralları belirlenmeli ve Devlet Ahlakı Yasası içerisinde yer almalıdır.

Hediye almanın kamu kurum ve kuruluşlarında yaygınlaşmasını önlemek için kamu görevlilerine rehberlik hizmetleri sunulmalı; kamu kuruluşlarında duyuru panolarına hediye vermenin yasak olduğunu belirten afiş ve duyurular asılmalıdır.

Devlet yönetiminde hizmet arzı ile hizmet talebi arasındaki dengesizlik ortadan kaldırılmalıdır.